Nội dung bài viết
Sự ra đi ở tuổi 21 của nữ sinh viên Anouk Deschamps sau hơn một năm kiên cường chiến đấu với căn bệnh ung thư hiếm gặp đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh giới y khoa. Khoảng trống trong nhận diện sớm khối u ác tính ở lứa tuổi 15–29 cần được lấp đầy.
Thực trạng chẩn đoán muộn các khối u ác tính ở nhóm tuổi thanh thiếu niên
Câu chuyện của Anouk Deschamps — cô gái trẻ 21 tuổi dùng mạng xã hội như một cuốn nhật ký truyền cảm hứng tích cực về quá trình hóa trị, xạ trị cho đến những ngày cuối đời — đã lay động hàng triệu người và thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà hoạch định y tế vào nhóm bệnh nhân ung thư thanh thiếu niên và người trẻ tuổi (nhóm AYA, từ 15 đến 29 tuổi).
Ở lứa tuổi đôi mươi đang tràn đầy sinh lực, các thể bệnh ác tính thường gặp nhất lại thuộc nhóm u hiếm gặp như sarcoma xương, sarcoma mô mềm, u lympho Hodgkin, u tế bào mầm hoặc u nguyên bào thần kinh. Chính vì tỷ lệ mắc trong dân số chung thấp và thể trạng người bệnh ban đầu rất khỏe mạnh, cả bệnh nhân lẫn bác sĩ tuyến cơ sở đều dễ rơi vào tâm lý chủ quan.
Đặc điểm sinh học hung hãn của nhóm bệnh sarcoma và thách thức điều trị
Trong số các bệnh ung thư hiếm gặp ở người trẻ, nhóm bệnh sarcoma (phát triển từ các mô liên kết như cơ, mỡ, mạch máu, sụn và xương) chiếm tới hơn 10% tổng số ca ác tính nhưng lại có hơn 70 phân nhóm mô bệnh học khác nhau.
Do số lượng bệnh nhân của từng phân nhóm hiếm không nhiều, việc tổ chức các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn để phát triển thuốc nhắm trúng đích riêng biệt gặp vô vàn rào cản. Giới chuyên gia ung bướu nhấn mạnh rằng yếu tố quyết định đến tỷ lệ sống còn của bệnh nhân mắc sarcoma hay u hiếm gặp là phải được chuyển tuyến ngay từ đầu tới các trung tâm ung bướu chuyên sâu — nơi có hội đồng ung thư đa chuyên khoa thực hiện giải trình tự gen khối u và lập phác đồ phẫu thuật bảo tồn chi kết hợp hóa xạ trị chuẩn xác.
Bốn dấu hiệu báo động đỏ người trẻ tuổi tuyệt đối không được bỏ qua
Rất nhiều bệnh nhân trẻ tuổi tại Việt Nam khi thấy sưng đau ở vùng đùi, đầu gối, bả vai hoặc vùng khung chậu thường tự cho là căng cơ, bong gân sau khi tập gym, đá bóng nên tự mua thuốc giảm đau hoặc đi đắp lá, xoa bóp dẫn đến kích thích khối u phát triển và di căn nhanh hơn. Các bác sĩ ung bướu khuyến cáo giới trẻ cần ghi nhớ bốn dấu hiệu cảnh báo đỏ đòi hỏi phải đi chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc siêu âm chuyên sâu ngay lập tức.
Thứ nhất là sự xuất hiện của bất kỳ khối sưng nề, cục u nào dưới da có kích thước lớn hơn quả bóng bàn (trên 5 cm), nằm sâu dưới lớp cân cơ hoặc tăng nhanh kích thước dù hoàn toàn không gây đau. Thứ hai là những cơn đau xương khớp âm ỉ kéo dài trên 3 tuần, đặc biệt đau tăng lên về ban đêm làm thức giấc mà không liên quan đến vận động.
