Nội dung bài viết
Dưới vùng biển phía nam Tasmania, núi ngầm Patience là nơi cá chình tụ tập với mật độ khiến giới nghiên cứu chú ý suốt nhiều năm. Một công trình mới ước tính đợt tập trung lớn nhất có thể gồm 2,8 triệu cá thể. Điều đáng quan tâm không chỉ là số lượng: phương pháp đo cho thấy khoa học biển phải ghép nhiều loại bằng chứng để đọc một cảnh tượng nằm sâu dưới mặt nước.
Một điểm tụ tập được theo dõi qua nhiều năm
VnExpress ngày 29/10 dẫn nghiên cứu công bố hôm trước trên Royal Society Open Science về cá chình basketwork, tên khoa học Diastobranchus capensis. Hiện tượng tập trung ở Patience đã được biết từ lâu. Phần mới của công trình là cách định lượng quy mô, thay vì chỉ mô tả đàn cá rất đông qua những đoạn phim dưới nước.
Các đợt khảo sát giai đoạn 2023–2025 kết hợp thiết bị âm học và camera. Theo thông tin nghiên cứu được giới thiệu, đàn cá có thể kéo dài khoảng ba kilômét và rộng hai kilômét vào lúc tập trung mạnh. Những kích thước ấy mô tả vùng có cá, không phải một khối đặc chứa cá đồng đều ở mọi vị trí.
Sóng âm cần camera để nhận diện loài
Thiết bị phát âm gửi tín hiệu xuống nước rồi đo phần phản hồi từ các vật thể bên dưới. Từ đó, nhóm khảo sát có thể xác định những vùng phản xạ mạnh. Tuy nhiên, tín hiệu âm học tự nó không phải một bức ảnh rõ khuôn mặt từng con cá để nhận dạng chắc chắn loài nào đang xuất hiện.
Ở Patience còn có cá orange roughy cùng tụ tập. Vì vậy, camera dưới nước được dùng để đối chiếu thành phần đàn cá với tín hiệu đo được. Tên basketwork gợi những đường vân đan chéo trên da cá, một đặc điểm nhìn thấy rõ trong ảnh mẫu do CSIRO cung cấp. Các phương pháp bổ sung cho nhau: sóng âm bao quát một vùng lớn, còn hình ảnh giúp trả lời câu hỏi quan trọng là tín hiệu ấy đang phản ánh những sinh vật nào.
Ước tính quy mô khác với đếm từng cá thể
Con số 2,8 triệu là kết quả ước tính ở thời điểm tập trung cao, không phải số cá được bắt lên rồi đếm riêng từng con. Muốn chuyển tín hiệu phản hồi thành số lượng, nhà nghiên cứu phải sử dụng những giả định về kích thước, khả năng phản xạ âm và phân bố của cá trong vùng khảo sát.
Bởi vậy, giá trị của một phép đo còn nằm ở việc mô tả được phương pháp và giới hạn của nó. Khi thực hiện khảo sát về sau, nhóm nghiên cứu cần giữ cách đo đủ nhất quán để so sánh. Một thay đổi của thiết bị hoặc tuyến khảo sát có thể làm các bộ số liệu khác nhau dù quần thể chưa đổi tương ứng.
Vì sao cá chọn Patience vẫn cần tìm hiểu
Các mẫu cá cái có dấu hiệu chuẩn bị sinh sản, trong khi dạ dày trống, hỗ trợ cách giải thích rằng chúng tập trung để sinh sản hơn là kiếm ăn. Tuy nhiên, nguyên nhân khiến Patience nổi bật so với những núi ngầm lân cận vẫn chưa có lời giải đầy đủ. Mối liên hệ với dòng chảy và địa hình cần tiếp tục được kiểm tra.
Một nơi có hàng triệu cá xuất hiện không đồng nghĩa toàn bộ loài đang an toàn. Khi sinh vật tập trung theo mùa tại một khu vực nhỏ, nơi ấy có thể đặc biệt quan trọng trong vòng đời của chúng. Dữ liệu mới tạo nền để theo dõi biến động lâu dài, giúp việc bảo vệ sinh cảnh dựa trên những gì đã được đo thay vì chỉ cảm giác phong phú qua hình ảnh.
Xem thêm Đại dương học trên Tinh Hoa Số.
