Nội dung bài viết
Nghiên cứu đoàn hệ năm 2026 chứng minh hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn và mất ngủ mạn tính làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc trầm cảm, lo âu và suy giảm nhận thức.
Gánh nặng kinh tế – y tế khổng lồ từ các rối loạn giấc ngủ
Giấc ngủ chiếm một phần ba thời gian cuộc đời và là trụ cột sinh học không thể thay thế để bảo dưỡng hệ thần kinh, nhưng đang bị suy giảm nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. Theo báo cáo Dịch tễ học và Gánh nặng Kinh tế của Rối loạn Giấc ngủ tại châu Âu công bố năm 2026, hàng chục triệu người trưởng thành đang phải sống chung với chứng mất ngủ mạn tính và hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (AOS).
Đặc biệt, một nghiên cứu đoàn hệ quy mô lớn công bố tháng 4/2026 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mối liên hệ hai chiều giữa rối loạn hô hấp lúc ngủ và bệnh tâm thần. Những bệnh nhân mắc chứng ngưng thở khi ngủ hoặc mất ngủ kéo dài có tỷ lệ khởi phát trầm cảm và lo âu cao gấp hai lần bình thường.
Tác hại của tình trạng thiếu oxy ngắt quãng lên chất trắng não bộ
Hội chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn xảy ra khi các cơ vùng hầu họng bị giãn xẹp hoàn toàn trong lúc ngủ, làm tắc nghẽn luồng không khí vào phổi từ 10 giây đến hơn một phút. Mỗi cơn ngưng thở khiến nồng độ oxy trong máu động mạch tụt giảm đột ngột, buộc não bộ phải phát tín hiệu vi thức giấc khẩn cấp kèm theo sự phóng thích ồ ạt hormone adrenaline.
Sự lặp lại liên tục của chu kỳ thiếu oxy ngắt quãng trong suốt đêm gây phản ứng stress oxy hóa dữ dội, làm tổn thương trực tiếp các bó sợi thần kinh chất trắng tại vùng vỏ não trước trán và hệ viền – nơi điều khiển cảm xúc và sự tập trung. Do giấc ngủ sâu bị phá vỡ vụn vặt, người bệnh luôn thức dậy với cái đầu đau nặng, buồn ngủ rũ rượi ban ngày và dễ rơi vào trầm cảm kháng trị.
Nhận diện tiếng ngáy bệnh lý và hiệu quả của máy trợ thở CPAP
Một nghịch lý lâm sàng thường gặp là khi bệnh nhân đến khám vì khí sắc u buồn, mệt mỏi và mất ngủ. Ở người có chứng ngưng thở khi ngủ tiềm ẩn, thuốc an thần làm giãn cơ vùng hầu họng mạnh hơn, khiến các cơn ngưng thở kéo dài và nguy hiểm hơn. Thay vào đó, việc đo đa ký giấc ngủ để chẩn đoán xác định và điều trị bằng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) giúp phục hồi oxy não và cải thiện 50% triệu chứng trầm cảm.
Tại Việt Nam, quan niệm coi ngủ ngáy to là ngủ ngon khiến hơn 80% ca ngưng thở khi ngủ bị bỏ sót. Nếu người thân có tiếng ngáy to ngắt quãng kèm những khoảng lặng nín thở rồi thở hổn hển và tăng huyết áp khó kiểm soát, cần sớm đưa đi khám chuyên khoa hô hấp – giấc ngủ.
