Nội dung bài viết
Tiếng ngáy to ngắt quãng kèm những cơn ngừng thở giữa đêm không phải là biểu hiện của một giấc ngủ say mà là dấu hiệu điển hình của hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Căn bệnh âm thầm này làm tăng gấp 3 lần nguy cơ tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim.
Cơ chế xẹp đường hô hấp trên gây thiếu oxy não lặp đi lặp lại mỗi đêm
Hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea – OSA) là rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ phổ biến nhất nhưng lại có tới gần 80% người mắc trong cộng đồng chưa từng được chẩn đoán. Khi chúng ta chìm vào giấc ngủ sâu, toàn bộ các nhóm cơ trong cơ thể — bao gồm cả hệ thống cơ làm nhiệm vụ mở rộng vùng hầu họng, màn hầu và gốc lưỡi — đều giảm trương lực và chùng giãn xuống.
Ở những người có cấu trúc giải phẫu hẹp vùng hầu họng, cằm lẹm, phì đại amidan hoặc có lớp mỡ dày tích tụ quanh vùng cổ do thừa cân béo phì, thành họng sẽ bị hút xẹp lại hoàn toàn hoặc một phần khi hít vào, chặn đứng luồng không khí đi vào phổi từ 10 giây đến hơn 1 phút.
Hệ lụy tim mạch nguy hiểm và cơn buồn ngủ rũ rượi vào ban ngày
Do các đợt vi thức giấc diễn ra chỉ trong vài giây nên sáng hôm sau người bệnh hoàn toàn không nhớ mình đã thức dậy hàng trăm lần trong đêm, nhưng giấc ngủ thực chất đã bị băm vụn và không bao giờ đạt tới giai đoạn ngủ sâu phục hồi.
Nguy hại hơn, mỗi cơn ngưng thở ban đêm đều kích thích hệ thần kinh giao cảm tiết ra một lượng lớn hormone adrenaline làm mạch máu co thắt mạnh và nhịp tim tăng vọt. Tình trạng thiếu oxy ngắt quãng mạn tính này là thủ phạm hàng đầu gây ra chứng tăng huyết áp kháng trị (uống từ 3 loại thuốc hạ áp trở lên vẫn không kiểm soát được huyết áp, đặc biệt huyết áp cao vọt vào buổi sáng sớm), loạn nhịp rung nhĩ, suy tim và đột quỵ não trong lúc ngủ.
Tiêu chuẩn chẩn đoán đa ký giấc ngủ và các thiết bị điều trị hiện đại
Để xác định chính xác mức độ bệnh thông qua chỉ số ngưng – giảm thở mỗi giờ (AHI), người có triệu chứng ngáy to kèm cơn ngưng thở (do người ngủ cùng phát hiện) cần đến các đơn vị Y học Giấc ngủ hoặc khoa Hô hấp tại các bệnh viện lớn ở Việt Nam để thực hiện đo đa ký hô hấp hoặc đa ký giấc ngủ (Polysomnography) qua đêm. Phép đo không xâm lấn này ghi nhận đồng thời sóng điện não, nồng độ oxy máu (SpO2), nhịp tim, cử động lồng ngực và lưu lượng khí qua mũi miệng.
Đối với thể bệnh trung bình đến nặng (chỉ số AHI từ 15 lần/giờ trở lên), phương pháp điều trị tiêu chuẩn vàng là sử dụng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) khi ngủ: thiết bị thổi một luồng khí êm dịu qua mặt nạ mũi đóng vai trò như một chiếc nẹp khí nâng đỡ thành họng luôn mở thông suốt đêm.
