Nội dung bài viết
Thống kê tại 78 công ty chứng khoán cho thấy dư nợ margin cuối quý III/2026 lập đỉnh lịch sử hơn 457.500 tỷ đồng, trong khi thanh khoản bình quân lại giảm 22,6%.
Đòn bẩy lập đỉnh 457.500 tỷ đồng trong lúc thanh khoản bốc hơi 63,6% so với đỉnh
Báo cáo tổng hợp dữ liệu tài chính quý III/2026 vừa được FiinTrade công bố đã chỉ ra một sự phân kỳ hiếm gặp trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tính đến thời điểm cuối tháng 9/2026, tổng dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tại 78 công ty chứng khoán — đại diện cho 99,6% quy mô vốn chủ sở hữu toàn ngành — đã.
Nghịch lý nằm ở chỗ khối nợ vay kỷ lục này lại phình to ngay trong lúc giao dịch khớp lệnh trên sàn trầm lắng quý thứ hai liên tiếp. Tỷ lệ đòn bẩy tính bằng dư nợ margin trên tổng vốn hóa tự do chuyển nhượng (free-float) đã chạm đỉnh 14,2%, thế nhưng giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trong quý III lại sụt giảm 22,6% về mức 14.800 tỷ đồng (thấp hơn tới 63,6% so với đỉnh thanh khoản quý III/2025)..
Giải mã dòng vốn vay thỏa thuận (deal) thế chấp bằng cổ phiếu của chủ doanh nghiệp
Trả lời câu hỏi vì sao nhà đầu tư vay tới 457.500 tỷ đồng nhưng không mang lên sàn giao dịch khớp lệnh, ông Võ Kim Phụng (Giám đốc phân tích Chứng khoán Beta) và chuyên gia vĩ mô Nguyễn Danh Thái (Công ty CKG Việt Nam) chỉ ra hai nguyên nhân cốt lõi. Thứ nhất, ở nhóm nhà đầu tư cá nhân đang gồng lỗ tại các mã cổ phiếu đã rơi.
Thứ hai và quan trọng hơn cả: sự tăng vọt dư nợ tại nhóm công ty chứng khoán trực thuộc ngân hàng phản ánh lượng lớn dòng vốn margin hiện nay thực chất là các khoản cho vay theo thỏa thuận riêng (cho vay repo/deal) dành cho các tổ chức và cổ đông lớn. Khi hạn mức tín dụng ngân hàng cho lĩnh vực bất động sản và đầu tư bị kiểm soát chặt.
Cảnh báo rủi ro bán giải chấp chéo (force sell domino) đối với nhà đầu tư cá nhân
Việc hàng trăm nghìn tỷ đồng dư nợ margin nằm dưới dạng tiền vay thế chấp cổ phiếu của cổ đông lớn trong bối cảnh thanh khoản khớp lệnh chỉ đạt 14.000-15.000 tỷ đồng/phiên tiềm ẩn rủi ro hệ thống rất đáng gờm. Nếu thị trường xuất hiện nhịp điều chỉnh mạnh khiến thị giá các cổ phiếu làm tài sản bảo đảm xuyên thủng ngưỡng an toàn và.
Trong môi trường thanh khoản mỏng, khi cổ phiếu bị đem ra bán giải chấp mất thanh khoản (trắng bên mua), hệ thống quản trị rủi ro của công ty chứng khoán sẽ thực hiện bán giải chấp chéo sang các cổ phiếu vốn hóa lớn có thanh khoản tốt trong cùng danh mục, tạo ra hiệu ứng domino kéo sập các mã tốt trên thị trường. Để tự bảo vệ tài khoản trước bóng ma giải chấp chéo.
