Nội dung bài viết
Nghiên cứu mới công bố từ Đại học RMIT chứng minh việc kết hợp cây xanh và bề mặt mặt nước giúp các thành phố hạ nhiệt không khí tới 5 độ C, cắt giảm 30 ngày nắng nóng cực đoan mỗi năm.
Áp lực từ 100 ngày sóng nhiệt mỗi mùa tại vùng lõi bê tông hóa
Báo cáo khoa học về khả năng chống chịu nhiệt của đô thị do Đại học RMIT công bố ngày 27/10 đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về tác động cộng hưởng giữa hiệu ứng đảo nhiệt và hiện tượng El Nino đạt cường độ mạnh. Khi nền nhiệt mùa đông tăng thêm từ 1 đến 2,5 độ C và mùa hè liên tục xác lập các đỉnh nhiệt mới. Nếu chính quyền đô thị không sớm triển khai các biện pháp can thiệp quy hoạch.
Dữ liệu khí hậu giai đoạn 1981–2018 tại Việt Nam cho thấy mức độ gia tăng nhiệt độ phân hóa rất mạnh theo vùng địa lý, trong đó Đồng bằng Bắc Bộ và Đông Nam Bộ là hai khu vực chịu tốc độ tăng nhiệt nhanh nhất cả nước. Khi lồng ghép bản đồ nhiệt với dữ liệu kinh tế xã hội. Những hộ gia đình này vừa sống tại các túi nhiệt thiếu cây xanh.
Cơ chế làm mát kép từ mạng lưới cây xanh và không gian mặt nước
Kết quả mô phỏng khí hậu của nhóm chuyên gia Đại học RMIT khẳng định việc ứng dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên (Nature-based Solutions – NBS). Nhờ cơ chế che chắn bức xạ mặt trời trực tiếp kết hợp quá trình thoát hơi nước qua tán lá. Đặc biệt, các thảm cỏ tự nhiên được duy trì độ ẩm thường xuyên có thể hạ nhiệt độ không khí 0,5 độ C.
Song hành cùng thảm thực vật, hệ thống ao hồ. Quá trình bốc hơi nước liên tục từ mặt hồ kết hợp với hạ tầng thu gom nước mưa để tái tưới tiêu giúp duy trì độ ẩm ổn định cho toàn bộ hệ sinh thái cây trồng lân cận. Ngoài ra, việc phủ xanh mái nhà và ban công các tòa nhà còn tạo ra lớp đệm cách nhiệt sinh học.
Chiến lược quy hoạch hành lang mát mẻ theo vùng rủi ro nhiệt
Dù mang lại hiệu quả rõ rệt, các nhà khoa học lưu ý rằng giải pháp tự nhiên không thể phát huy tác dụng nếu chỉ triển khai rời rạc hoặc thiếu nguồn lực bảo dưỡng định kỳ. Một mái nhà phủ xanh trên cao ốc hầu như không mang lại tác dụng làm mát cho người đi bộ dưới lòng đường nếu thiếu hệ thống cây bóng mát tầm thấp. Việc trồng cây dàn trải tại những khu đất trống ngoại vi sẽ không giải quyết được điểm nóng tại vùng lõi dân cư đông đúc.
Để tối ưu hóa nguồn lực đầu tư công, các đô thị tại Việt Nam cần xây dựng bản đồ phân vùng rủi ro nhiệt chi tiết đến từng phường, xã trước khi phê duyệt dự án trồng cây hay cải tạo hồ điều hòa. Thay vì chỉ chạy theo chỉ tiêu diện tích cây xanh bình quân trên giấy tờ. Đồng thời, việc thay thế vỉa hè bê tông kín đặc bằng vật liệu gạch rỗng thấm nước sẽ giúp thành phố vừa chống ngập úng mùa mưa.
