Nội dung bài viết
Các khảo sát xã hội học quốc tế cho thấy sự phân hóa rõ rệt trong thái độ đón nhận trí tuệ nhân tạo giữa các nền kinh tế phương Tây và các quốc gia châu Á.
Sự khác biệt về niềm tin công nghệ và kỳ vọng năng suất lao động
Số liệu thu thập từ các viện nghiên cứu chính sách toàn cầu phản ánh một thực tế thú vị: người tiêu dùng và doanh nghiệp tại các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ hay Việt Nam thể hiện mức độ lạc quan và sẵn sàng ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo cao hơn đáng kể so với người dân tại Mỹ và các nước Tây Âu. Hơn 75% người được hỏi tại khu vực Đông Á tin tưởng rằng AI sẽ cải thiện chất lượng cuộc sống và mở ra nhiều cơ hội việc làm mới có thu nhập cao hơn.
Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ tốc độ số hóa thần tốc tại các thị trường mới nổi trong suốt thập kỷ qua. Người dân tại các khu vực này đã quen với việc thanh toán không tiền mặt qua mã QR, mua sắm trên sàn thương mại điện tử và sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Do đó, việc tích hợp thêm một lớp trợ lý thông minh nhân tạo vào đời sống hàng ngày được nhìn nhận một cách tự nhiên như một bước tiến hóa tất yếu giúp nâng cao hiệu suất làm việc.
Nỗi lo mất việc làm và rào cản đạo đức dữ liệu tại phương Tây
Trái ngược với sự nhiệt tình ở châu Á, tâm lý chung của người dân tại các nước phát triển phương Tây lại bị chi phối mạnh mẽ bởi nỗi sợ hãi về tình trạng thất nghiệp diện rộng và mất kiểm soát đạo đức. Các công đoàn lao động ngành sáng tạo, giáo dục và biên dịch tại Mỹ liên tục tổ chức các cuộc đình công quy mô lớn phản đối việc các tập đoàn công nghệ sử dụng sản phẩm của họ để huấn luyện AI mà không có cơ chế bồi thường thỏa đáng.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, văn hóa đề cao quyền tự do cá nhân và quyền riêng tư tại châu Âu khiến công chúng cực kỳ thận trọng trước việc dữ liệu cá nhân bị máy tính thu thập và phân tích. Đạo luật AI (EU AI Act) khắt khe của Liên minh châu Âu chính là tấm gương phản chiếu tâm lý phòng thủ này, đặt ra vô số hàng rào pháp lý và mức phạt khổng lồ đối với các hệ thống AI bị xếp vào nhóm có rủi ro cao đối với nhân quyền.
Cơ hội bứt phá cho các quốc gia đang phát triển trong kỷ nguyên mới
Sự cởi mở về mặt tâm lý và thái độ chủ động học hỏi công nghệ đang tạo ra lợi thế cạnh tranh chiến lược cho các quốc gia đang phát triển.
Tuy nhiên, sự đón nhận tích cực cũng cần đi kèm với việc xây dựng một khung hành lang pháp lý lành mạnh và chiến lược đào tạo nhân lực bài bản.
