Nội dung bài viết
Vảy nến là bệnh lý viêm hệ thống mạn tính qua trung gian miễn dịch ảnh hưởng đến hàng triệu người với những đợt bùng phát dai dẳng. Nghiên cứu mới về hoạt chất pantethine — một dẫn xuất sinh học của vitamin B5 — mở ra giải pháp hỗ trợ giảm viêm an toàn.
Vòng xoắn bệnh lý miễn dịch khiến tế bào da tăng sinh gấp 10 lần
Không đơn thuần là một căn bệnh ngoài da thông thường và hoàn toàn không lây nhiễm qua tiếp xúc, vảy nến (psoriasis) là một bệnh lý viêm mạn tính có cơ chế tự miễn phức tạp, ảnh hưởng đến khoảng 2% đến 3% dân số thế giới. Ở làn da khỏe mạnh bình thường, các tế bào sừng (keratinocytes) sinh ra từ lớp đáy thượng bì sẽ mất khoảng 28 đến 30 ngày để trưởng thành, di chuyển dần lên bề mặt và bong ra một cách vô hình.
Tuy nhiên, ở bệnh nhân vảy nến, sự kích hoạt quá mức của hệ thống miễn dịch — đặc biệt là trục cytokine gây viêm IL-23 và IL-17 do tế bào lympho T tiết ra — đã phát tín hiệu báo động giả khiến chu trình nhân lên của tế bào sừng bị rút ngắn xuống chỉ còn từ 3 đến 4 ngày.
Cơ chế tác động chuyển hóa miễn dịch của hoạt chất pantethine
Bên cạnh các thuốc bôi tại chỗ chứa corticoid, dẫn xuất vitamin D3 hay các thuốc sinh học tiêm ức chế cytokine đắt tiền dùng cho thể nặng, các nhà nghiên cứu miễn dịch da liễu vừa công bố phát hiện đáng chú ý về vai trò của hoạt chất pantethine — dạng dimer hoạt tính sinh học cao của axit pantothenic (vitamin B5) và là tiền chất trực tiếp cấu tạo nên Coenzyme A (CoA) trong chu trình chuyển hóa năng lượng tế bào.
Kết quả thực nghiệm cho thấy các tế bào miễn dịch đang gây viêm trong mảng vảy nến có sự rối loạn chuyển hóa năng lượng trầm trọng. Khi bổ sung hoạt chất pantethine, phân tử này giúp tái lập cân bằng chuyển hóa oxy hóa trong ty thể của tế bào, từ đó ức chế mạnh mẽ sự biệt hóa của các tế bào lympho Th17 gây viêm và giảm tiết các chất trung gian hóa học kích thích tế bào sừng.
Phác đồ chăm sóc da toàn diện tránh đợt bùng phát cho người bệnh Việt
Tại Việt Nam, nhiều bệnh nhân vảy nến vì tâm lý nôn nóng muốn xóa sạch tổn thương vĩnh viễn đã nghe theo các lời quảng cáo chữa dứt điểm bằng thuốc gia truyền không rõ thành phần (thường trộn lẫn corticoid liều cao đường uống hoặc kim loại nặng). Việc dùng rồi ngưng đột ngột các loại thuốc này làm bùng phát biến chứng vảy nến thể mủ hoặc đỏ da toàn thân cực kỳ nguy hiểm.
Để hạn chế các đợt cấp bùng phát khi thời tiết hanh khô hoặc căng thẳng, người bệnh cần duy trì bôi kem dưỡng ẩm làm mềm da (emollient) ít nhất 2 đến 3 lần mỗi ngày ngay sau khi tắm để phục hồi hàng rào lipid biểu bì. Đồng thời, việc bổ sung các thực phẩm giàu vitamin nhóm B (ngũ cốc nguyên cám, nấm, bơ, cá béo), tuyệt đối kiêng rượu bia, thuốc lá, hạn chế thịt đỏ và giữ tinh thần thư thái sẽ giúp kiểm soát phản ứng viêm từ bên trong hiệu quả nhất.
