Nội dung bài viết
Tại hội nghị ngày 27/10, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đến 26/10, kinh phí giải ngân trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt 21.693,48 tỷ đồng, bằng 41,18% tổng dự toán được sử dụng. Đây là số liệu tại một thời điểm, chưa phải kết quả cả năm.
Tỷ lệ chung có thể che khác biệt từng nơi
Báo cáo nêu khối địa phương giải ngân đạt 38,49%. So sánh cần xem cùng thời điểm và cùng loại kinh phí, bởi tiến độ của một nhiệm vụ nghiên cứu không nhất thiết giống một gói mua sắm hạ tầng. Sự tham gia của nhiều đơn vị chỉ phát huy tác dụng khi phần việc được xác định đủ rõ. Mỗi bên cần hiểu mình cung cấp điều gì, nhận lại kết quả nào và trao đổi với ai khi cần điều chỉnh. Một cơ chế phối hợp cụ thể giúp giảm công việc lặp lại.
Tiền được chi phải gắn với công việc
Giải ngân giúp phản ánh tiến độ tài chính nhưng không thay thế nghiệm thu chuyên môn. Một khoản chi đúng hạn vẫn cần được đối chiếu với sản phẩm, chất lượng và trách nhiệm của đơn vị tiếp nhận. Một kết quả có giá trị cần được đặt cạnh câu hỏi mà nó muốn trả lời. Phạm vi càng rõ, người tiếp nhận càng dễ biết phần nào có thể dùng và phần nào cần kiểm chứng thêm. Cách giới thiệu này giúp trao đổi đi vào nội dung, thay vì biến những khái niệm rộng thành một lời khẳng định bao trùm mọi hoàn cảnh hoặc mọi nhóm được đề cập.
Một nhiệm vụ có thể chậm thanh toán vì chưa hoàn tất hồ sơ, trong khi nhiệm vụ khác chậm vì sản phẩm chưa đạt yêu cầu. Hai tình huống cần cách xử lý khác nhau. Tổng hợp nguyên nhân theo nhóm giúp tránh việc mọi vướng mắc đều được giải thích bằng một lý do chung. Với công chúng, số liệu tài chính nên đi cùng thời điểm và phần dự toán dùng để tính tỷ lệ. Việc đọc đúng mẫu số quan trọng không kém con số giải ngân, nhất là khi so sánh giữa các cấp quản lý hoặc giữa nhiều giai đoạn thực hiện.
Gỡ khó cần đúng khâu đang vướng
Nếu hồ sơ, thẩm quyền hay cách xác định đầu ra chưa rõ, yêu cầu tăng tốc chung chung khó giải quyết vấn đề. Việc phân loại vướng mắc giúp cơ quan phụ trách lựa chọn bước xử lý phù hợp hơn. Khả năng so sánh còn phụ thuộc cách thông tin được ghi nhận. Hai báo cáo có cùng tên chỉ tiêu chưa chắc sử dụng cùng cách đo hoặc cùng thời điểm. Trước khi nhận xét chênh lệch, cần làm rõ những điều kiện đó. Việc giữ lại phần giải thích phương pháp có thể làm bản trình bày dài hơn, nhưng giúp người tiếp nhận đánh giá kết quả trên cơ sở chắc chắn hơn.
Không đánh đổi chất lượng để chạy thời gian
Thời gian cuối năm tạo áp lực thực hiện dự toán. Tuy vậy, hiệu quả sử dụng nguồn lực cần được xem cùng việc tuân thủ quy trình và khả năng ứng dụng, tránh coi chi hết kinh phí là mục đích cuối cùng. Giai đoạn đưa tri thức vào thực tế cần sự tham gia của bên tiếp nhận. Họ có thể nhận ra điều kiện vận hành mà nhóm xây dựng ban đầu chưa quan sát đầy đủ. Phản hồi hai chiều giúp điều chỉnh câu hỏi và cách thử, đồng thời làm rõ những giới hạn còn tồn tại. Đây là quá trình cần tiếp tục theo dõi, thay vì chỉ ghi nhận một lần bàn giao hoặc giới thiệu.
Đọc thêm Tại sao? trên Tinh Hoa Số.
